ماتیک شاه عباسی

کتاب عقایدالنساء را خیلی‌ها شنیده‌اند. یعنی این نام را شنیده‌اند و خیلی‌ها می‌دانند که عقایدالنساء نام یک کتاب است که یکی از علمای مسلمان شیعه در عهد صفوی آن را نگاشته است و ظاهراً طنز هم هست و کلی هم خنده دارد. از آن «خیلی‌ها» یک عده کوچکتری این را هم می‌دانند که در این کتاب، خرافات و سنت‌های بیهوده و غلطی که سهواً یا عمداً به دین اضافه شده است، مورد طنز واقع شده و با زبان نقد، رد شده‌اند، یا برعکس! مورد نقد واقع شده و با زبان طنز، رد شده‌اند.

شیخ جمال‌الدین محمد بن حسین خوانساری یا همان آقا جمال خوانساری، از شاگردان مرحوم مجلسی اول (محمدتقی، پدر علامه مجلسی از علمای بزرگ شیعه در قرن یازدهم) و از فقها و علمای بنام دوره خود بوده و در خانواده‌ای همه اهل علم و دانش و فرهنگ زیسته است. این عالم بزرگ از آنجا که در آن زمان فقط علما و طلاب از علوم دینی بهره‌مند بودند و مردم عادی کوچه و بازار کمتر از مسائل روزمره و احکام امور خود اطلاع داشتند، با نوشتن این کتاب، پلی میان احکام فقهی و اعمال دینی مردم مسلمان برقرارکرده و عموم جامعه مخصوصاً زنان را که رهبران جامعه هستند، به نکات رفتاری و مصروحات دینی هشدار داده است، نشانه این حرکت مهم نیز همین قالب نوشتاری کتاب است که قالب رساله‌های عملیه مراجع تقلید است. کاری که بسیار مؤثر و بجا بوده اما تا آن زمان سابقه نداشته و چه بسا مورد تنفر و اعجاب برخی علمای دیگر نیز قرار گرفته است.