معارف قرآن 6: قرآن شناسی (جلد دوم)

مجموعه دو جلدی قرآن‌شناسی جلد ششم از مجموعه معارف قرآن است که بر مبنای اندیشه‌های ناب آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی اهداف قرآن، امکان فهم و بهره‌مندی از قرآن، جواز فهم قرآن و شرایط و روش تفسیر قرآن را زیر ذره‌بین قرار می‌دهد.

خداوند حکیم است و حکیم یعنی وجودی که کاری را بی ‌علت و غایت انجام نمی‌دهد. در جلد اول مجموعه قرآن شناسی گفتیم که قرآن از جانب خداوند نازل شده است. حال که خدا حکیم است از نزول قرآن چه مقصودی داشته است؟ فصل اول کتاب اهداف قرآن را در سه بعد بینش، گرایش و عمل بررسی می‌کند. بر این مبنا قرآن به ارائه بینش‌ها و گرایش‌های صحیح می‌پردازد و مخاطب را به تفکر، خردورزی و آگاهی از یگانگی خدا دعوت می‌کند. پس از این به انذار و تبشیر و نصیحت می‌پردازد و مخاطبش را به شکرگزاری و تقوای فردی و اجتماعی دعوت می‌کند.

درس دوم کتاب امکان فهم و بهره‌مندی از قرآن را تشریح می‌کند و با دلایل عقلی دیدگاه‌های قایل به امتناع فهم را تکذیب می‌کند و در نقطه مقابل امکان فهم قرآن را با اتکا به عقل، قرآن و روایات تایید می‌کند.

شاید برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که شیعیان و داعشی‌ها هر دو به یک قرآن استناد می‌کنند. اما چه می‌شود که شیعه رسول خدا را پیامبر رحمت می‌داند و داعش چیزی جز قتل عام تبلیغ نمی‌کند؟ پاسخ این سوال را در درس‌های باقیمانده کتاب خواهید یافت. درس سوم کتاب از جواز فهم قرآن می‌گوید و در برابر موج تفسیر به رای قرآن مقابله می‌کند. از دیدگاه کتاب در راه بهره‌مندی از قرآن موانعی وجود دارد. ظلم، گناه‌کاری و دروغ‌گویی، باور نداشتن آخرت و پیروی از هوای نفس برخی از این موانع هستند.

درس پنجم شرایط علمی تفسیر قرآن و روش تفسیر را شرح می‌دهد. در قرآن محکم و متشابه وجود دارد و برای استنتاج از قرآن باید به محکمات تکیه نمود.

درس‌های باقیمانده کتاب از نسخ، تأویل و تفسیر و بطن قرآن، جهانی بودن و جاودانگی قرآن و جامعیت آن می‌گویند.