ساز و کارهای تحقیق پیمایشی (دفتر سوم)

تحقیق از نوع بنیادی، توسعه ای یا کاربردی، به معنای تولید دانش است نه انتقال آن. فرایند پژوهش با کشف و یادگیری چیزهای نوین همراه است؛ یعنی فرایندی اندیشه ای، ادراکی و نوآورانه. امروزه، در جهان، هیچ جامعه ای قادر نیست بدون انجام تحقیقات و پژوهش های علمی و کاربردی، تنها با بهره گیری از نتایج تحقیقات دیگران؛ داعیه پیشرفت و ترقی داشته باشد و برای خود بیش از میزانی که تولید علم کرده است، حقی قائل بشود. بنابراین، برای ما که به دنبال اثبات هویت خود در جهان امروز هستیم، بهترین و کارآمدترین راه انجام پژوهش هایی است که بتواند به تولید علم در عرصه نظری و عملی منجر شود و راه کارهای مناسبی برای پیشرفت و توسعه در تمام زمینه های اعتقادی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی و هنری فرام کند.
این کتاب در راستای آشنایی با چگونگی انجام پژوهش های میدانی نگاشته شده است و در سه عرصه آماده سازی طرح تحقیق، شیوه عملیاتی سازی یک تحقیق میدانی و آشنایی با کلیات و اصول و قواعد عملیات پیمایش با رویکردی متفاوت از نگاشته های همسو در ره پویان پژوهش، مجلدات ۸، ۹ و ۱۰ سازماندهی شده است و به عنوان یک مجموعه مرجع، فرادید همگان قرار داده شده است. شاخص ترین روش میدانی، روش پیمایش است که در این مجلد، به تعریف پیمایش، چارچوب نظری، پرسشنامه کاربردی و تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS  پرداخته شده است.

پایایی یک ابزار اندازه گیری، عبارت است از درجه ثبات، همسانی و قابلیت پیش بینی آن در اندازه گیری هر آنچه اندازه می گیرد.
منظور از پایایی یا قابلیت اعتماد، قابلیت تکرار شدن نتایج است. امکان بدست آوردن مقادیر داده ای یکسان از چندین اندازه گیری که به طرز یکسانی انجام می شود. برای مثال: اگر پرسش پیمایش به کرات از یک پاسخ دهنده خاص – که همان پرسش را در یک ماه چندین بار از او کرده اند – پاسخ یکسانی به دست آورد، این بدان معنی خواهد بود که قابلیت اعتماد، طی زمان وجود داشته است. اگر پاسخ ها در یک طرح تصادفی متفاوت باشد، قابلیت اعتماد، طی زمان کم خواهد بود. اگر موضوع پیمایش، داده های یکسانی از یک پاسخ دهنده تا پاسخ دهنده دیگر به دست آورد – وقتی آنان عملا مواضع یکسانی نسبت به آن موضوع گرفته اند – این امر قابلیت اعتماد زیاد در مورد پاسخ دهنده ا را نشان خواهد داد و اگر پاسخ خای تصادفی وجدو داشته است، قابلیت اعتماد در مورد پاسخ دهندگان کم خواهد بود. (الرک و ستل، ۱۳۸۳: ۱۱۵)
در ارزیابی پایایی باید به سه جنبه آن توجه کنیم:
ممکن است ناپایایی پرسش، ناشی از جمله بندی بد آن باشد. چه بسا پاسخگو در مواقع مختلف، برداشت متفاوتی از پرسش بکند. مصاحبه گران مختلف می توانند از پاسخگو پاسخ های متفاوتی بیرون بکشند، ممکن است جنس، زمینه قوی و ظاهر مصاحبه گر بر پاسخ ها تاثیر بگذارند…