اندیشکده مهدویت و انقلاب اسلامی آستان مقدس مسجد جمکران در هفتمین جلسه از سلسله نشستهای «نسیم انتظار» با حضور حجتالاسلام و المسلمین شهبازیان، به موضوع «معارف مهدوی بر اساس کتاب شریف حجت آیتالله بهجت رحمهالله» میپردازد.
در این جلسه، با تمرکز بر «دعای تعجیل فرج؛ پیوند قلبی با امام زمان از منظر آیتالله بهجت»، نحوه ایجاد و تقویت ارتباط قلبی و عملی با حضرت ولیعصر علیهالسلام، اهمیت دعای مداوم برای تعجیل فرج و راهکارهای انس با دعا و قرآن مورد بحث قرار میگیرد.
بسم الله الرحمن الرحیم
اندیشکده مهدویت و انقلاب اسلامی آستان مقدس مسجد جمکران تقدیم میکند
جلسه هفتم سلسله نشست های نسیم انتظار
موضوع : معارف مهدوی بر اساس کتا حجت آیت الله بهجت(ره)
استاد حجت الاسلام و المسلمین شهبازیان
دوشنبه
«دعای تعجیل فرج؛ پیوند قلبی با امام زمان از منظر آیتالله بهجت»
مرحوم آیتالله بهجت رحمهالله علیه، تأکید فراوانی بر لزوم ارتباط قلبی و عملی با حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف داشتند. ایشان تمام اعمال، حرکات، سکنات و برنامههای روزانه خود را با رضایت حضرت تطبیق میدادند و همواره در مسیر جلب رضای ایشان گام برمیداشتند. ارتباط با حضرت، به معنای تقرب جستن به ایشان از طریق اعمالی است که مورد رضایت آن وجود مقدس باشد.
در پاسخ به پرسشهایی که درباره نحوه ایجاد و تقویت ارتباط با حضرت از ایشان مطرح میشد، آیتالله بهجت توصیههایی ارائه میفرمودند که انجام آنها برای عموم مردم میسر و قابل اجرا بود. ایشان عملی را مورد تأکید قرار میدادند که بیش از هر چیز موجب تقرب به خداوند و اهلبیت علیهمالسلام میشد؛ عملی که خود حضرت حجت نیز بر آن تأکید فرمودهاند.
از جمله این توصیهها، تأکید بر دعای تعجیل فرج بود. ایشان بر این عبارت شریف از امام عصر علیهالسلام بسیار تأکید داشتند: «أَکْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِیلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ ذَلِکَ فَرَجُکُمْ»یعنی: زیاد دعا کنید برای تعجیل فرج، زیرا آن فرج شماست.
در اینجا نکتهای مطرح میشود: آیا دعاهای ما در اصل ظهور حضرت تأثیر دارد؟ برخی معتقدند که دعا برای ظهور، تأثیری در نزدیک یا دور شدن زمان ظهور ندارد. مثلاً آقای بنیهاشمی چنین نظری دارد و میگوید: اگر ظهور قرار است ده روز دیگر اتفاق بیفتد، دعای ما آن را به نه روز تبدیل نمیکند. این دیدگاه، به نظر بنده، نگاهی نادرست و برخلاف قواعد عقلی و نقلی است.
برخی دیگر، دعا برای فرج را صرفاً دارای آثار تربیتی میدانند؛ یعنی معتقدند که این دعا فقط موجب یادآوری حضرت در دل انسان میشود و انسان را از گناه بازمیدارد، اما در اصل ظهور تأثیری ندارد. در حالی که مرحوم آیتالله بهجت چنین مبنایی نداشتند. ایشان معتقد بودند که دعا برای فرج، هم موجب اتصال قلبی و معنوی با حضرت میشود و هم در تعجیل ظهور تأثیر دارد.
وقتی انسان حضرت را یاد میکند و با قلبی شکسته میگوید: «یا صاحبالزمان، اللهم عجل لولیک الفرج»، در آن لحظه شرم میکند که گناهی مرتکب شود. مگر آنکه شیطان بر او غلبه کند و از مسیر ذکر منحرف شود. البته ممکن است کسی در حال قرائت قرآن یا ذکر، نگاه به نامحرم کند یا در مجلس غیبت حضور داشته باشد، اما قاعده بر این است که ذکر، انسان را از گناه بازمیدارد.
دعای مکرر برای حضرت، یعنی یاد مداوم حضرت. در شب بیستوسوم ماه رمضان نیز، از همین منظر تربیتی، توصیه شده است که دعای «اللهم کن لولیک الحجه بن الحسن…» را مکرر بخوانید؛ نشسته، ایستاده، در حال حرکت، تا پیوسته به یاد حضرت باشید. این همان معنای «اکثروا الدعاء» است.
اگر مرحوم آیتالله بهجت از این زاویه به دعا نگاه میکردند، مرادشان فقط تربیت نبود، بلکه اتصال حقیقی و تأثیر واقعی دعا در تعجیل ظهور نیز مدنظر بود. زیرا خود عبارت «فَإِنَّ ذَلِکَ فَرَجُکُمْ» نشان میدهد که دعا، در تحقق فرج مؤثر است. قواعد عقلی و نقلی نیز همین را تأیید میکنند؛ چنانکه در روایات آمده: «الدُّعَاءُ یَرُدُّ الْبَلَاءَ» دعا میتواند بلا را دفع کند، حتی اگر در لوح محفوظ ثبت شده باشد.
مرحوم آیتالله بهجت، این فرمایشات را محور عملی رفتار خود قرار داده بودند و به همین دلیل، مراتب سلوک و قرب الهی را بهسرعت طی کردند. هیچ راهی نزدیکتر از راهی نیست که خود اهلبیت علیهمالسلام ترسیم کردهاند، و آن راه، همان دعای برای حضرت و یاد مداوم ایشان است.
در پایان، به نقل از برخی بزرگان، آمده است که حضرت ولیعصر علیهالسلام در مکاشفهای فرمودهاند: «دعای برای من را فراموش نکنید». این دعا، یکی از دستورالعملهایی است که اولیای الهی به آن پایبند بودهاند. حضرت آقا نیز در جمعی فرمودند: «در تمام امور خود دعا کنید. من از کسانی هستم که اهل دعا و تضرع هستم و به آن اعتقاد دارم.»
امروز، متأسفانه این فرهنگ دعا و توسل در میان ما کمرنگ شده است. زمانی، دعای کمیل، توسل، و دعاهای روزانه جزو برنامههای ثابت زندگی بود، اما زندگی مدرن و گرفتاریهای روزمره، ما را از این مسیر دور کرده است. این، یک آسیب جدی است که باید برای درمان آن چارهاندیشی کرد.
انس با دعا و ارتباط با حضرت ولیعصر (عج): آسیبشناسی و راهکارها
در فضای معنوی امروز، یکی از مهمترین توصیههای بزرگان دین، بهویژه مرحوم آیتالله بهجت رحمهالله علیه، تأکید بر ارتباط قلبی و عملی با حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف است. ایشان نهتنها دعا برای تعجیل فرج را راهی برای تربیت نفس میدانستند، بلکه معتقد بودند این دعا در اصل ظهور نیز تأثیرگذار است. عبارت شریف «أَکْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِیلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ ذَلِکَ فَرَجُکُمْ» گواهی روشن بر این معناست.
انس با دعا؛ نه اجبار، نه مقایسه
یکی از آسیبهای رایج در فضای دینی، تبدیل دعا به تکلیف سنگین و اجبار است. بسیاری از افراد، بهویژه جوانان، در مواجهه با دعاهای طولانی مانند دعای کمیل یا جوشن کبیر، دچار خستگی و دلزدگی میشوند. بزرگان توصیه کردهاند که افراد باید با دعایی انس بگیرند که روحشان با آن آرامش و لذت بیشتری دارد. اگر کسی با دعای ابوحمزه ثمالی ارتباط قلبی بیشتری دارد، نباید خود را مجبور به خواندن دعای جوشن کند. انس با دعا، تدریجی و شخصی است.
انس با قرآن و زیارتنامهها
نقل شده که حضرت امام خمینی رحمهالله علیه، در اواخر عمر شریفشان روزانه ده جزء قرآن میخواندند و اهل زیارت جامعه کبیره بودند. در حالی که بسیاری از ما برای خواندن چند آیه از قرآن یا یک زیارتنامه، باید به خود فشار بیاوریم. این تفاوت، ناشی از عدم انس و تمرین مستمر است. انس با قرآن و دعا، نیازمند زمانبندی، استمرار و انتخاب متناسب با روح و حال فرد است.
آسیبهای فرهنگی در مراسم مذهبی
در برخی مراسم مذهبی، بهویژه در هیئات و مساجد، برنامهها بهگونهای طراحی میشوند که مخاطب احساس اجبار و خستگی میکند. مثلاً پس از سخنرانی، اعلام میشود که دعای کمیل یا ندبه خوانده خواهد شد، و فرد احساس میکند که باید تا پایان مراسم بماند. این اجبار، گاه موجب فرار افراد از اصل دعا و معارف میشود. پیشنهاد شده که در چنین مراسمی، بخشی از دعا خوانده شود و ادامه آن به اختیار افراد گذاشته شود تا انس و آرامش جایگزین اجبار و خستگی شود.
مقایسه ممنوع؛ مسیر هرکس منحصر به خود اوست
یکی دیگر از آسیبها، مقایسه خود با دیگران در فضای دعا و معنویت است. اینکه فردی در مجلس دعا گریه میکند و دیگری نه، نباید موجب احساس گناه یا بیارزشی شود. هرکس مسیر خاص خود را دارد، و مقایسههای بیجا تنها موجب دلزدگی و دوری از مسیر رشد میشود. بزرگان فرمودهاند: «تو به اندازه خودت پاکی، و همین کافیست.»
راهکارهای انس با دعا
- انتخاب دعای مناسب با روحیه شخصی: دعایی را انتخاب کنید که با آن آرامش و لذت بیشتری دارید.
- خواندن کوتاه و مستمر: لازم نیست همه دعا را یکباره بخوانید؛ حتی چند خط بعد از نماز صبح کافیست.
- توجه به معنا و مفاهیم دعا: با تأمل در معانی، ارتباط قلبی با دعا برقرار میشود.
- ایجاد فضای آرام و غیرمجبورانه در مراسم: طراحی مراسم بهگونهای باشد که افراد با اختیار و علاقه در آن شرکت کنند.
دیدگاهتان را بنویسید