۴۵۰۰ راکت،۳۰۰۰ رزمنده، ۱۲۰۰ کشته و ۲۵۰ اسیر؛ این کارنامه فقط چند ساعت از صبحگاه هفتم اکتبر ۲۰۲۳ بود. این نبرد هم‌زمان از زمین، هوا و دریا، پاسخ صریح ملتی بود که ۱۸ سال محاصره بی‌رحمانه غزه و هتک حرمت‌های روزمره به مقدساتی چون مسجدالاقصی را تحمل کرده بود. طوفانالاقصی معادلات منطقه را وارد عصر جدیدی کرد؛ اما چه عوامل کلیدی دست‌به‌دست هم دادند تا این نبرد تاریخی شکل بگیرد و آینده اسرائیل را با بحران فروپاشی روبرو کند؟ در این ذره‌بین از مجله عطف کتاب جمکران به بررسی ریشه‌ها و پیامدهای این عملیات می‌پردازیم.
زمینه‌ها و ریشه‌های یک انفجار تاریخی
عملیات طوفانالاقصی در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲) رخ داد. عملیاتی که در اسرائیل به جمعه سیاه یا کشتار تورات سیمچات و در سطح بین‌المللی با عنوان حمله ۷ اکتبر شناخته می‌شود. رویدادی که ناشی از انفجار خشم فروخورده حاصل سال‌ها تراکم بحران‌های انسانی، سیاسی و دینی بود. فرماندهان مقاومت براساس اطلاعات راهبردی، این عملیات را تنها راهکار در برابر چند خطر یافتند:
- محاصره ۱۸ ساله غزه و دکترین «چمن‌زنی»: پس از خروج یک‌جانبه اسرائیل در سال ۲۰۰۵ و احداث دیوارهای بتنی، غزه به بزرگ‌ترین زندان روباز جهان بدل شد. نرخ بیکاری به ۶۰ درصد رسید و ۷۰ درصد جمعیت وابسته به کمک‌های بشردوستانه شدند. هم‌زمان، ارتش اسرائیل راهبرد «چمن‌زنی» (تخریب دوره‌ای زیرساخت‌ها و توان دفاعی غزه) را اجرا می‌کرد.
- تهدید دینی مسجدالاقصی و «گاوهای قرمز»: جریان‌های افراطی صهیونیستی برای تخریب مسجدالاقصی و ساخت معبد سوم، نیازمند آیین تطهیر با قربانی‌کردن گاوهای کاملا قرمز بودند. در سال ۱۴۰۱ پنج گاو قرمز از تگزاس وارد شد؛ خطری که محمد ضیف صراحتا آن را از دلایل اصلی آغاز نبرد برشمرد.
- بحران اسرا و هتک حرمت زنان: شهادت برخی اسرا مانند خضر عدنان و ناصر ابوحمید موجی از خشم ایجاد کرد. جرقه نهایی، رویداد شهریور ۱۴۰۲ در الخلیل بود که طی آن نظامیان صهیونیست ۵ زن فلسطینی را در برابر چشمان خانواده مجبور به برهنه شدن کردند.
- خطر «پیمان ابراهیم»: پیشبرد طرح «معامله قرن» و «پیمان ابراهیم» جهت عادی‌سازی روابط تل‌آویو با کشورهای عربی (به‌ویژه عربستان) بدون اعطای حق حاکمیت به فلسطینیان، فلسطین را در معرض نابودی کامل قرار داده بود.
- حمله پیشگیرانه برابر طرح ترور: اسناد سری کشف‌شده از واحد ۸۲۰۰ و گزارش رسانه‌های اسرائیلی نشان داد در اول اکتبر ۲۰۲۳ طی جلسه‌ای میان نتانیاهو، رئیس ارتش و شاباک، عملیات پاک‌سازی غزه و ترور هم‌زمان یحیی سنوار و محمد ضیف تصویب شده بود. عملیات طوفانالاقصی یک ضربه پیشگیرانه بود.
شوک اطلاعاتی و جزئیات تاکتیکی عملیات
طوفانالاقصی با فروپاشی دکترین‌های دفاعی چندده‌ساله اسرائیل همراه بود:
- فریب راهبردی اطلاعاتی: عدم ورود حماس به برخی درگیری‌های قبلی، این باور غلط را در آمان و شاباک ایجاد کرد که حماس ضعیف شده است. به همین دلیل، هشدارها و روشن‌شدن ۱۵۰ سیم‌‌کارت مرزی در شب عملیات، صرفا یک مانور عادی تلقی شد.
- نفوذ سه‌وجهی و خنثی‌سازی «دیوار هوشمند»: عملیات ساعت ۶:۳۰ صبح شنبه تعطیلات مذهبی با شلیک بیش از ۴۵۰۰ راکت آغاز شد:
- کوادکوپترها: برجک‌های تیربار اتوماتیک و حسگرهای دیوار مرزی را منهدم کردند.
- شکافتن دیوار: دیوار هوشمند از ۵ نقطه کلیدی شکافته شد.
- پاراگلایدرها: موج اول رزمندگان با پاراگلایدرهای موتوری پشت پایگاه‌های نظامی فرود آمدند.
- اجرای «دستورالعمل هانیبال»: ارتش اسرائیل برای جلوگیری از انتقال اسرا به غزه، دکترین هانیبال را فعال کرد. بالگردهای آپاچی و تانک‌های اسرائیلی خودروها و منازل حامل اسرا و رزمندگان را هدف قرار دادند که بخش قابل‌توجهی از تلفات صهیونیست‌ها (از جمله در جشنواره موسیقی نوا) ناشی از آتش خودی بود.
شش بحران وجودی اسرائیل
- ناامنی و مهاجرت معکوس: با تخلیه شهرک‌های شمال و جنوب، احساس امنیت از بین رفت و موج گسترده خروج بی‌بازگشت شکل گرفت.
- بحران اقتصادی: فلج‌شدن گردشگری و صنعت های‌تک، کسری بودجه شدید و افت رتبه اعتباری، اقتصاد تل‌آویو را دچار رکود کرد.
- از دست رفتن مشروعیت داخلی: بی‌اعتمادی به کابینه و ارتش به اوج رسید و تظاهرات مداوم خانواده اسرا را به همراه داشت.
- انزوای حقوقی و جهانی: خشم افکار عمومی دنیا و اعتراضات دانشگاه‌های بزرگ غرب، همراه با صدور حکم بازداشت نتانیاهو و گالانت در دادگاه کیفری بین‌المللی (لاهه)، ضربه مهلکی به ادعاهای حقوقی تل‌آویو زد.
- شکاف سیاسی و اجتماعی: نزاع میان احزاب، سران نظامی و سیاسی، و اعتراضات پیرامون معافیت مذهبی حریدی‌ها حاکمیت را متزلزل کرد.
- توقف پیمان ابراهیم: پروژه عادی‌سازی روابط با کشورهای عربی کاملا معلق و متوقف شد.
فرجام نهایی و چشم‌انداز آینده منطقه
عملیات طوفانالاقصی تنها یک نبرد نظامی در یک نقطه جغرافیایی نبود، بلکه نقطه عطفی تاریخی در تسریع نابودی ساختاری و فروپاشی از درون رژیم صهیونیستی به‌شمار می‌رود. جامعه‌ی ساختگی و فاقد ریشه بومی اسرائیل، تحت تأثیر شکاف‌های عمیق میان سکولارها و افراط‌گرایان مذهبی، فرار سرمایه‌ها و موج بی‌سابقه مهاجرت معکوس، تاب‌آوری لازم برای بقا در یک جنگ فرسایشی و همه‌جانبه را ندارد. رژیمی که سال‌ها خود را مانند «ویلایی مجلل در میان جنگل» فکر می‌کرد، امروز درست همانند الگوی استعماری شکست‌خورده فرانسه در الجزائر، در محاصره‌ای چندبعدی و انزوای بی‌سابقه حقوقی و بین‌المللی گرفتار شده است؛ وضعیتی که انتهای آن جز فرار شهرک‌نشینان و فروپاشی نظام نخواهد بود.
این تحولات را می‌توان تحقق سنن الهی و وعده‌های قرآنی درباره پایان سرکشی «قوم نافرمان» دانست. همگرایی بی‌سابقه جبهه‌های مقاومت و ایستادگی تاریخی مردم غزه، نه‌تنها تمام محاسبات بازدارندگی تل‌آویو و پروژه‌های عادی‌سازی روابط را باطل کرد، بلکه نظم جدیدی را در منطقه رقم زد. عملیات طوفانالاقصی با فروپاشی هیمنه نظامی و امنیتی دشمن، مسیر فرجامین خود را به سوی آزادی بیت‌المقدس و شکل‌گیری غرب آسیایی بدون حضور رژیم صهیونیستی هموار ساخته است.
منبع : این مطلب برگرفته از کتاب قوم نافرمان منتشر شده توسط انتشارات کتاب جمکران است.
دیدگاهتان را بنویسید