همه‌چیز از خانه شروع می‌شود؛ از گرمای خانواده که اولین نشانه‌های باور و ایمان در قلب کوچک کودک شکل می‌گیرد. در میان تمام مهارت‌ها، آداب و ارزش‌هایی که تلاش می‌کنیم به فرزندانمان بیاموزیم تا در پیچ‌وخم‌های زندگی دنیا گم نشوند، هیچ‌کدام به اندازه «نماز» ریشه‌دار، نجات‌بخش و آرامش‌بخش نیست. نماز، پل ارتباطی امن بین بنده‌ی کوچک خدا و معبود بی‌نهایت مهربان اوست.
اما چرا دغدغه‌ی «نمازخوان کردن» فرزندان، همیشه دغدغه‌ی اصلی والدین بوده است؟ تربیت دینی فرزندان، فرآیندی است که نیازمند قطب‌نما و نقشه‌ی راه دقیق است؛ و چه کسی بهتر از پیامبر اکرم (ص) و اهل‌بیت (ع) می‌توانند این مسیر را به ما نشان دهند؟ بزرگان دین ما، قرن‌ها پیش از آنکه علم روانشناسی تربیتی به اهمیت عادت‌سازی در کودکی پی ببرد، توصیه‌های دقیق، علمی و مهرورزانه‌ای برای انس دادن جان کودکان با سجاده و نیایش داشته‌اند.
در این ذر‌ه‌بین از مجله عطف کتاب جمکران، با استناد به گوهرهای ناب کلام معصومین (ع)، نگاهی می‌اندازیم به اهمیت جایگاه نماز در خانواده و توصیه‌های اهل‌بیت برای همراه کردن کودکان با این فریضه‌ی نورانی؛ تا با شیوه‌ای اصولی، این امانت‌های الهی را به سمت بندگی هدایت کنیم.
احادیث منتخب معصومین (ع) درباره تربیت دینی و نماز فرزندان
- امام باقر (علیه‌السلام):
«اِنّا نَأْمُرُ صِبْیانَنا بِالصَّلاهِ اِذا کانُوا بَنى خَمْسَ سِنینَ، فَمُرُوا صِبْیانَکُمْ بِالصَّلاهِ اِذا کانُوا بَنى سَبْعَ سِنینَ»
هنگامى که فرزندان ما پنج ساله شدند دستور مى دهیم نماز بخوانند، پس شما هم وقتى فرزندانتان به هفت سالگى رسیدند آنها را به نماز دستور دهید.
- امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام):
«علّموا صبیانکم الصّلوه و خذوهم بها إذا بلغوا الحلم»
به کودکان خود،نماز بیاموزید و آنها را به نماز وادار کنید هنگامى که،به بلوغ رسیدند.
- پیامبر اکرم(صلی‌الله علیه و آله):
«علِّموا أولادَکُمُ الصَّلاهَ إذا بَلَغوا سَبْعا ، و اضرِبُوهُمْ علَیها إذا بَلَغوا عَشْرا ، و فَرِّقوا بینَهُم فی المَضاجِعِ»
فرزندان خود را در هفت سالگى نماز بیاموزید، و چون ده ساله شدند آنها را بر ترک نماز تنبیه کنید، و بسترهایشان را از هم جدا سازید.
- امیرالمؤمنین امام علی (علیه‌السلام):
«عَلِّمُوا صِبْیَانَکُمُ الصَّلَاهَ»
نماز را به فرزندانتان بیاموزید.
- امام صادق (علیه‌السلام):
«فَإِذَا تَعَلَّمَ الْوُضُوءَ وَ الصَّلَاهَ غَفَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ وَ لِوَالِدَیْهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ»
هرگاه فرزندی ووضو و نماز را فراگیرد، خداوند ان‌شاءالله او و پدر و مادرش را می‌آمرزد.
- امام باقر (علیه‌السلام) و امام صادق (علیه‌السلام):
در ۳ سالگی: یاد دادن ۷ مرتبه ذکر «لا إله إلا الله»،
در ۳ سال و ۷ ماه و ۲۰ روزگی: گفتن ۷ مرتبه «محمد رسول الله»،
در ۴ سالگی: گفتن ۷ مرتبه صلوات بر پیامبر و آل او،
در ۵ سالگی: آموزش جهت قبله و سجده،
در ۷ سالگی: شستن دست و صورت و خواندن نماز،
در ۹ سالگی: آموزش وضو و اهتمام جدی بر اقامه نماز.
- امام سجاد (علیه‌السلام):
«و أما حق ولدک فأن تعلم أنه منک و مضاف إلیک فی عاجل الدنیا به خیره و شره و أنک مسئول عما ولیته من حسن الأدب و الدلاله علی ربه عز و جل و المعونه علی طاعته …»
حق فرزندت بر تو این است که بداند که از توست و در دنیا و آخرت با همه خوبی و بدی‌هایش به تو مستند است و دیگر آنکه تو در مورد آنچه که به سرپرستی‌اش گمارده شده‌ای مسئولی! مسئولیت‌هایی چون نیکو ادب‌کردن، راهنمایی به‌سوی خدا، یاری‌رسانی بر طاعت خدا. پس در مورد فرزندت، مانند کسی کار کن که به خاطر احسانش به فرزند، پاداش می‌گیرد و به خاطر بدی به وی عقاب می‌شود.
- پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله):
«السلام علیکم و رحمۀ الله و برکاته … الصلاه الصلاه یرحمکم الله»
سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد … نماز! نماز! خدا شما را رحمت کند (روایت سیره حضرت در ایستادن مقابل در خانه حضرت علی و حضرت زهرا هنگام نماز).
- قرآن کریم:
وَأْمُرْ أَهْلَکَ بِالصَّلَاهِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا …»
خانواده خود را به نماز فرمان ده؛ و بر انجام آن شکیبا باش!
(سوره طه، آیه ۱۳۲)
کلام آخر
تربیت دینی و انس دادن کودکان با نماز، یک‌پروژه دستوری و دست‌پاچه در آستانه سن تکلیف نیست؛ بلکه یک سفر تدریجی است. نگاهی به سیره‌ی نورانی اهل‌بیت (ع) به خوبی به ما نشان می‌دهد که اسلام برای این مسیر، برنامه‌ای دقیق، گام‌به‌گام و توأم با مهر و مدارا دارد.
فرزندان ما پیش از آنکه به زبان دستور و نهیب گوش بدهند، به عمل، آرامش رفتار و محبت بی‌دریغ ما چشم دوخته‌اند. وقتی سجاده‌ی پدر و مادر مأمن آرامش و لبخند باشد، کودک نیز ناخودآگاه به سمت این خانه‌ی امن دلتنگ می‌شود. با صبر، حوصله و الگوبرداری از راهنمایی‌های معصومین (ع)، نماز را نه به عنوان یک بار سنگین، بلکه به عنوان زیباترین هدیه‌ی ارتباط با خدا در دل و جان این امانت‌های الهی بکاریم.
دیدگاهتان را بنویسید