سوره روم، در زمانی نازل شد که میان دو قدرت بزرگ جهان، یعنی ایران و رومیها، جنگی در سرزمین خاورمیانه و ساحل مدیترانه، شکل گرفته بود و البته رومیها در منطقه شام، سوریه و فلسطین، از ایرانیان، شکست خوردند؛ سپس قرآن، پیشگویی غیبی میکند و از پیروزی در کمتر از دهسال، سخن به میان میآورد که مفسران از آن به «اعجاز قرآن» یاد میکنند.
ندای این بشارت غیبی قرآن، بلافاصله در تمام نقاط سرزمین اسلامی پیچید و به آزمایشی برای اثبات و صدقِ نبوت و رسالت پیامبر اسلام(ص) تبدیل شد.
و اما در تراث حدیثی، این سوره، حاویِ بشارت به قوم سلمان فارسی و ایرانیان، در آستانه ظهور است.
اولین آیه این سوره، با پیروزی ایرانیان و شکست رومیها، آغاز میشود؛ در «صدر اسلام و عهد پیامبر»، رومیها در «أدنیالارض» منطقه شام، سوریه و فلسطین، از ایرانیان، شکست خوردند.
شکوه و اقتدار ایرانیان، مجدداً تکرار خواهد شد؛ البته اینبار در کسوتِ پیروان اهلبیت؛ در «عصر ظهور»، رومیها (غربیها و یهود) در منطقه شام و فلسطین، مجدداً از ایرانیان، شکست خواهند خورد و مومنان از این پیروزی، خوشحال خواهند شد.
آخرین آیه این سوره، نیز با تذکارِ حقانیت و قطعیت وعده الهی به پیروانِ راستین پیامبر و مومنین، خاتمه مییابد.
از زیبایهای سوره روم، آن است که با وعده نصرت مومنان، آغاز میشود و با همین وعده، خاتمه مییابد. شگفت اینکه، آیه آخر سوره روم با تفسیر قرآن به قرآن، اشاره به وعدههای الهی به مومنان، ازجمله آیه55 سوره نور مبنی بر وعده تخلفناپذیر الهی در برپایی حکومت مستضعفان و صالحان در زمان ظهور حضرت ولیعصر دارد.
بهراستی، چه سرّ و حکمتی در اول و آخر سوره روم، وجود دارد که با وعده شکست روم، آغاز و با وعده الهی به پیامبر، پایان میپذیرد؟ مضافاً بر اینکه «تأویل» آیات ابتدایی این سوره، حاوی «بشارت غیبی» قرآن مبنی بر وعده «پیروزی» ایرانیان شیعی در آستانه ظهور است.
شگفت اینکه، مسأله خُلفِ وعده نکردن خدا، صرفاً در شمار اندکی از آیات قرآن به کار رفته، ازجمله: یکی همین آیه سوره روم و دیگری در سوره رعد؛ و عجیب اینکه در احادیث، از «ظهور» امام عصر به «میعاد قرآن» یاد شده است که خداوند وعده خویش را قطعاً محقق خواهد ساخت.
سوره روم، ازجمله سورههایی است که قرائت آن در «شب قدر» که متعلق به امام زمان است، بسیار سفارش شده و امام صادق برای عظمت این سوره، «قسم جلاله» یاد کردند و البته سرّ و حکمت آن، از تدبّر در محتوای آیات این سوره، مشخص میشود.
یکی از ابعاد اعجاز قرآن، پیشگویی از آینده است. در آیات ابتدایی سوره روم، شکست غربیها از ایرانیان در منطقه شام، سوریه و فلسطین، سپس بشارت غیبی قرآن درباره وعده پیروزی، از جهات گوناگون نظیر: زمان نزول، شأننزول، طرفین جنگ، علت شادی مسلمانان، مورد اختلاف اندیشمندان و مفسران فریقین است.
سه دیدگاه، مطرح است:
۱. پیروزی غربیها در جنگ دوم.
۲. پیروزی ایرانیان در جنگ دوم در زمان پیامبر.
۳. پیروزی ایرانیان بر غربیها در عصر ظهور.
در این پژوهش، به روش کتابخانهای و با رویکرد «توصیفی-تحلیلی»، سه دیدگاه مهم درباره آیات ابتدایی سوره روم مطرح کرده و البته اشکالات متعدد بر دیدگاه مشهور، نیز بیان و بررسی گردید.
نظریه برگزیده نگارنده، دیدگاه سوم است و این آیات در ابتدای سوره روم، ضمن پیشگویی از آینده و تأویل آن به زمان «عصر ظهور»، به اعجاز علمی قرآن نیز اشاره دارد.
پیشگویی غیبی قرآن از آینده و خبر از زمان جنگ «ایران و مقاومت شیعی» با «مارقهالروم و اسرائیل» در مرز فلسطین و پیروزی جبهه حق، از بشارتهای حتمی و تخلفناپذیر قرآن در سوره روم است.
مارقه الروم، آخرین نشانه «فتنه شام» قبل ظهور است و سپس «سفیانی» موردحمایت یهود و نماینده محور «غربی، عبری، عربی»، وارد تحورات میدانیِ جنگ طولانی سوریه، خواهد شد.
توضیح اینکه: در آیات ابتدایی سوره روم از پیروزی ایرانیان بر رومیها در «أدنی الارض» منطقه شام، سخن به میان آمده است. در تفسیر این آیات، بین مفسرین، اختلافنظر وجود دارد
دیدگاه اول، که دیدگاه مشهور است، معتقد است، هر سه ضمیر در این آیه «هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُون»، به رومیها برمیگردد و عبارت «غَلَبِهِمْ» مصدر است و در معنای اسممفعول به کار رفته و به «مغلوبیتهم» تفسیر میشود و ترجمه آیه چنین است: «رومیها بعد از شکستشان، به زودی پیروز خواهند شد».
دیدگاه دوم، معتقد است، «شأننزول»، جعلی است و حاوی تناقضات فراوانی است؛ ضمن اینکه در صورت التزام به دیدگاه اول (دیدگاه مشهور)، با اشکالات «نحوی، فقهی، تاریخی و حدیثی» مواجه خواهیم شد.
دیدگاه دوم، با نفی دیدگاه مشهور، مرجع همه ضمایر در آیه «هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُون» را بر ایرانیان، منطبق میداند و طبق این دیدگاه در هر دو جنگ، ایرانیها بر رومیها پیروز خواهند شد (جنگ اول در صدر اسلام و جنگ دوم در هنگامه ظهور)؛ در واقع «تنزیل» وعده دوم، هنوز محقق نشده است و به پیروزی دوم ایرانیان بر رومیها در آستانه ظهور اشاره دارد و برای آن دلایلی نیز اقامه شده است.
اما دیدگاه سوم، که دیدگاه مختار نگارنده است، «تأویل» آیات از پیروزی ایرانیان مومن بر رومیها در هنگامه ظهور، حکایت دارد. و همانطور که علامه مجلسی نیز فرمودند: تأویل آیه با فرض صحت دیدگاه مشهور، منافاتی ندارد؛ و به موجب آن، زمان جنگ ایرانیان شیعی با رومیها، در آستانه ظهور امام عصر، خواهد بود.
در این کتاب، به تبیین پیشگویی غیبی قرآن در «سوره روم»، پرداخت شد و سپس زمان جنگ محور شیعی با «مارقهالروم» همپیمان «یهود بنیاسرائیل» که مطابق سوره اسراء، قبل ظهور در فلسطین، تجمع مییابند و توسط مجاهدان مسلمان، مجازات میشوند. طبق احادیث، این جنگِ سرنوشتساز، با محوریت مسجدالاقصی است که سرانجام با پیروزی جبهه حق، مومنان وارد بیتالمقدس خواهند شد.
نکته بسیار مهم اینکه: تعبیر «نصر الله» در سوره روم، مثل تعبیر «عباداً لنا» در سوره اسراء است و فقط اختصاص به مومنین دارد.
در این آیات، سخن از پیروزی در مقام «ایمان» است. و در واقع خداوند به پیامبر و پیروان راستین ایشان، وعده میدهد؛ و به راستی، وعده الهی، تخلفناپذیر است و قطعاً محقق خواهد شد:
یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ…بِنَصْرِ اللَّهِ یَنْصُرُ مَنْ یَشاءُ…وَعْدَ اللَّهِ لا یُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَه.
این وعده الهی، یکبار در «صدر اسلام» و در جنگ بدر، آغاز شد و حضرت با «سیصد و سیزده» یار خویش بر مشرکان، پیروز گردید و طبق روایات معتبر، امتداد آن، ادامه خواهد یافت تا اینکه، بار دگر و در «هنگامه ظهور»، این وعده الهی مجدداً با فتح قدس، محقق خواهد شد و فرح مومنان، به اوج خواهد رسید:
وَ یَوْمَئِذٍ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ عِنْدَ قِیَامِ الْقَائِم.
بنابراین، قدرمتیقن و بنابر تأویل آیه، پیروزی ایرانیان شیعی و شکست رومیها در «أدنیالارض»، منطقه شام و فلسطین و زمان آن، در هنگامه ظهور «عند قیام القائم» خواهد بود که موجب فرح و شادی مومنین خواهد شد.
دیدگاهتان را بنویسید