اندیشکده مهدویت و انقلاب اسلامی آستان مقدس مسجد جمکران، در هشتمین جلسه از سلسله نشستهای «نسیم انتظار» با حضور حجتالاسلام و المسلمین شهبازیان، به موضوع «آیات مهدوی» میپردازد.
در این جلسه، به بررسی روایات و آیات مرتبط با رجعت و بازگشت مردگان، از جمله حدیثی از کتاب «مختصر البصائر» و ارتباط آن با ظهور امام زمان علیهالسلام پرداخته میشود. همچنین آیه ۶۰ سوره بقره و ارتباط آن با میراث انبیاء و نقش آن در عصر ظهور تحلیل خواهد شد، و مفاهیم مهمی مانند کارکرد معجزهآسای میراث انبیاء در زمان ظهور و معیار تشخیص صدق ادعاها مورد بحث قرار میگیرد.
بسم الله الرحمن الرحیم
اندیشکده مهدویت و انقلاب اسلامی آستان مقدس مسجد جمکران تقدیم میکند
جلسه هشتم سلسله نشست های نسیم انتظار
موضوع :مهدویت در نهجالبلاغه
استاد حجت الاسلام و المسلمین شهبازیان
دوشنبه ۶ مرداد ۱۴۰۴
خطبه ۱۸۲ نهجالبلاغه و اشاره به حضرت مهدی علیهالسلام
در خطبه ۱۸۲ نهجالبلاغه، که از نوف نقل شده و مرحوم سید رضی آن را در مجموعه خود آورده، امیرالمؤمنین علیهالسلام در حالی که بر سکویی سنگی ایستاده بود و لباس پشمی بر تن داشت، خطبهای ایراد فرمود که بخشی از آن به حضرت ولیعصر ارواحنا فداه اختصاص دارد. این خطبه، با توصیف ظاهری ساده و زاهدانهی حضرت آغاز میشود و سپس به فرازهایی از آیندهی اسلام و ظهور حجت الهی میپردازد.
ویژگیهای مردی از نسل پیامبر که حامل حکمت است
در این خطبه آمده است که روزی مردی خواهد آمد که «حکمت را پوشش خود قرار میدهد» و آن را با تمام آداب و مقدماتش میپذیرد. این حکمت، گمشدهی اوست؛ نیازی است که پیوسته از خداوند طلب میکند. او از زخارف دنیا و سخنان بیمغز دوری میجوید و در پی فهم عمیق و هدایت مردم است. این توصیف، به روشنی با ویژگیهای حضرت مهدی علیهالسلام تطابق دارد.
غربت اسلام و حجت الهی
امیرالمؤمنین علیهالسلام در ادامه، از غربت اسلام سخن میگوید؛ زمانی که اسلام به ظاهر باقی مانده ولی حقیقت آن فراموش شده است. تعبیر «الثق الأرض بجرانه» استعارهای از فرسودگی و ناتوانی اسلام در آن دوران است. در چنین شرایطی، خداوند «بقیهای از بقایای حجت خود» را حفظ میکند؛ همان بقیهالله که در آیه شریفه آمده: «بقیهُ اللهِ خیرٌ لکم إن کنتم مؤمنین»
این حجت، جانشین همهی انبیاء و وارث علوم و معارف الهی است. در زیارتنامهها نیز آمده: «السلام علیک یا وارث آدم صفوهالله، نوح نبیالله، موسی کلیمالله، عیسی روحالله…»
دیدگاههای مختلف دربارهی این فراز
ابن ابیالحدید، شارح نهجالبلاغه، در تفسیر این خطبه مینویسد که هر طایفهای آن را مطابق باور خود تفسیر کرده است:
- شیعه امامیه: این فراز را به حضرت مهدی علیهالسلام منتسب میدانند و معتقدند که او همان حجت منتظر است.
- صوفیه: این فرد را قطب زمان میدانند و معتقدند که زمین هیچگاه از «ابدال»، «اوتاد» و «قطب» خالی نیست. قطب، رهبر معنوی و انسان کامل است که در رأس این سلسله قرار دارد.
- معتزله: ابن ابیالحدید با مشرب معتزلی خود میگوید که خداوند زمین را از حجت خالی نمیگذارد، اما این حجت لزوماً معصوم نیست و ممکن است از علمای عادل و موحد باشد.
- فلاسفه: این فراز را به انسان کامل و عارف بالله زمان تفسیر میکنند؛ کسی که صفات ربانی را در خود دارد و راهنمای معنوی بشر است.
ابن ابیالحدید در نهایت میگوید که بعید نمیداند مصداق کامل این خطبه در آینده، حضرت قائم از آل محمد صلیاللهعلیهوآله باشد، هرچند خودش قائل به تولد او در زمان حاضر نیست و معتقد است که او در آینده خلق خواهد شد.
علامه مجلسی نیز در بحارالانوار، این فراز را اشارهای روشن به حضرت مهدی علیهالسلام میداند و آن را در زمرهی روایات مهدوی قرار میدهد.
دیدگاهتان را بنویسید