«رحیم مخدومی» از نویسندگان حوزه ادبیات پایداری هستند که به تازگی و در ایام دومین سالگرد شهادت سردار سلیمانی، کتابی برای کودکان با نام «حاج قاسم و پرواز نقاشی ها» نوشته‌اند که انتشارات کتاب جمکران آن را چاپ کرده است. به همین مناسبت مصاحبه‌ای با ایشان داشتیم برای آشنایی و معرفی بیشتر با این کتاب.
عرض سلام و ادب خدمت شما لطف کنید معرفی از کتاب جدیدتان برای خوانندگان ما داشته باشید.
بسم الله الزحمن الرحیم. کتاب حاج قاسم و پرواز نقاشی ها با موضوع سردار دل ها حاج قاسم سلیمانی برای کودک گروه سنی الف نوشته شده است. این کتاب قرار است یکی از نقش‌های مهم حاج قاسم سلیمانی را برای کودکان بیان کند.
علت انتخاب این سوژه و کار برای سردار چه بود؟
ازآنجاکه امام زمان (عج) اختصاص به ملیت خاص و جغرافیای خاصی ندارد با توجه به اینکه حاج قاسم سلیمانی به معنی واقعی کلمه سرباز امام زمان (عج) بود و طبیعتا به عنوان یک سرباز فرامرز هرجا مظلوم می دید احساس وظیفه می کرد به فریاد مظلوم برسد و در برابر ظالم ایستادگی کند. مهم ترین نقشی که حاج قاسم داشته و فکر می کنم که نقش های دیگر این بزرگوار زیر مجموعه این نقش آرمانی قرار می گیرد، این است که ناجی مستضعفان عالم بوده حالا که ما برای کودک صحبت می کنیم طبیعی است که مظلومان و مستضعفان عالم را در همان گروه سنی کودکان ببینیم. بچه ها به این پیام احتیاج دارند. بچه ها با یک قهرمان از دیار خودشان ایران اسلامی و با یک مفهوم والای انسانی که در این قهرمان متبلور شده آشنا می شوند. خوب است کودکان با این خصلت زیبا و پهلوانانه و اولیایی آشنا شوند و در خودشان ملکه کنند و این به عنوان شاهراه زندگی صراط المستقیمی از همان کودکی واقع شود.
علت اینکه کار برای کودک را انتخاب کردید چه بود؟
کار برای کودک به دو دلیل از اهمیت به سزایی برخودار است. یکی اینکه کار برای کودک هدر نمی رود. زیرا شخصیت کودکان در حال شکل گیری است و مزرعه ای است که هر بذری در آن کاشته شود، پاسخ خواهد داد. اگر خدای نکرده بذر مسموم کاشته شود به بار خواهد نشست و بذر پاک و مطهر هم کاشته شود به بار خواهد نشست. لذا همان گونه که پدیدآورندگانی که نیات خیر ندارند تلاش می کنند از این فرصت استفاده کنند، جبهه حق نیز با رسالت سنگین تر و انگیزه بیشتر وظیفه دارد از این فرصت بهترین استفاده را ببرد تا بتواند در پرورش حاج قاسم های آینده تاثیر بگذارد. حاج قاسم هایی که یک دانه آنها کافی است برای میلیون ها مظلوم و میلیون ها نیازمند. یعنی تاثیر کار برای کودک اگر درست اتفاق بیفتد اگر مستمر باشد این چنین است. دلیل دیگر که ضروری می دانیم برای کودکان خوب و زیاد کار کنیم این است که ما در حوزه کودکان آثار کمی دارم با توجه به تعداد مخاطب و استقبال مخاطب، ما به اندازه کافی آثار نداریم این را هم جشنواره های ما نشان می دهند. در بین آثاری که برای داوری به جشنواره ها راه پیدا می کنند حجم آثار کودکان خیلی کم است. و از طرف دیگر باز می بینیم در کتاب فروشی ها هم سهم کتاب های کودک بسیار کم است و طبیعتا برای این چاه عمیق باید چاره اندیشی شود و ان شا الله حق مطلب ادا بشود.
تصویرسازی های این کتاب چه میزان تاثیر در انتقال پیام به مخاطب دارد؟
تصویرسازی هایی که برای کودکان صورت می گیرد صرفا تزئیناتی نیست؛ طبیعتا بخشی از متن است و قرار است کودکان با دقت در تصاویر بخش های نانوشته متن را کشف کنند. یعنی خواننده کتاب کودک فعال است نه منفعل. جدای از این قرار است تصاویر برای نشستن متن در ذهن و دل بچه ها و ماندگار شدن آن ها برای کودکان کمک کنند. وقتی که واژه و کلمه توأم با تصویر به مخاطب کودک عرضه می شود باعث شکل گیری تصاویر، تثبیت و حک شدن آنها در تاریکخانه‌های ذهن کودک شود.
از اهمیت کار برای سردار بگویید و در چه زمینه‌های کار برای ایشان نتیجه بهتری دارد؟
سردار یک قهرمان است. هر کشوری به شدت محتاج قهرمان، اسطوره و اسوه است تا بتواند در تربیت نسل‌های مستمر کشور اثرگذار باشد و با ارائه این الگوها زودتر و بهتر به نتیجه برسد. حضور و وجود قهرمان به قدری نیاز است که کشورهای فاقد قهرمان دست به پرورش قهرمان‌های خیالی می‌زنند و در واقع این پرورش در عالم واقع اتفاق نمی‌افتد بلکه در عالم مجازی اتفاق می‌افتد. کشور ما خوشبختانه به خاطر تربیت شیعی، وفور نعمت است و در رویدادهای گوناگون قهرمان‌های منحصر به فرد سر برآوردند و باعث افتخار جامعه و تاریخ شدند. در میان این قهرمان‌ها بعضی از این‌ها درخشش ویژه دارند که حاج قاسم از جمله این و سرآمد این‌هاست. کار برای حاج قاسم کار برای خود حاج قاسم نیست چون خود او هم برای خودش کار نمی کرد. حاج قاسم متعلق به تمامی ملت و متعلق به تمامی ملت‌هاست. کار برای حاج قاسم کار برای ملت‌هاست.
آیا خاطره یا ملاقات شخصی با سردار داشتید؟
بنده توفیق نصبم شده دیدارهای زیادی داشته‌ام و حاج قاسم را از نزدیک ملاقات کردم؛ اما این توفیق که با آن بزرگوار هم‌کلام شده باشم نصیبم نشد منتها یک یادداشتی بر یکی از کتاب‌هایم نوشتند که از افتخارات کارنامه ادبی بنده است. کتاب فرماندهان ورود ممنوع قبل از اینکه به چاپ برسد حاج قاسم آن را مطالعه کردند و مقدمه زیبایی بر این کتاب نوشتند و آن را مزین به اندیشه و قلم خودشان کردند.
ضعف و کاستی‌هایی که در کار کودک و نوجوان درباره قهرمانان ایرانی وجود دارد بفرمائید؟
متاسفانه در این حوزه خیلی کم گذاشتیم و ضمیر پاک کودک و نوجوان را با قهرمانان خیالی نفوذی آلوده کردیم. این یا ازغفلت مسئولان فرهنگ بوده یا بی‌عرضگی‌شان بوده یا خیانتشن بوده نمی دانم. در طول این چهل و سه سال انقلاب کسانی صدا و سیما را مدیریت کردند که نتوانستند این نیاز بسیار مهم و اساسی کودک و نوجوان را حل کنند در حالی که بودجه‌های فراوانی هم صرف فرهنگ می‌شود. وقتی که قهرمانان کاذب و قهرمانان فرهنگ‌های مسموم و منحرف را از کودکی ونوجوانی در دل کودکان ما نشاندند، دیگر کار برای یک نویسنده متعهد، یک هنرمند وفیلمساز متعهد، بسیار سخت می‌شود. دگر نمی‌شود به این سادگی قهرمان‌های منحرف را از ذهن و دل کودکان خارج کرد. عروسک‌هایشان، بازی‌های رایانه‌ای، انیمیشن‌ها ، فیلم‌های سینمایی‌شان ساخته شده، روی لباس‌ها حک کردند. بچه‌ها عاشقانه این لباس ها را به تن کردند و با این قهرمان ها زندگی کردند. کودکانی که پا به سن می‌گذارند شخصیت این ها با همین قهرمانان نفوذی ساخته شده، و الان ما چگونه می‌توانیم لوح سیاه را پاک کنیم دوباره مثل اول کنیم و این فرصت فراهم بشود که دوباره ما در این لوح قهرمانان زلال جامعه خودمان را حک کنیم. خب کار خیلی سخت است. متولیانی که باعث شدند باید پاسخگو باشند رؤسای صدا و سیما، وزرای فرهنگ و ارشاد اسلامی این‌ها در این خصوص باید پاسخگو باشند.
کتاب‌هایی که در این زمینه برای کودک و نوجوان نوشته شده اند تا چه حد توانسته اند موفق باشند؟
در طول مدت این دو سالی که از تاریخ شهادت حاج قاسم می گذرد تلاش‌های زیادی صورت گرفته و به خاطر محبوبیتی که حاج قاسم داشته خیلی‌ها سعی کردند عشق و ارادت خودشان را به ایشان نشان دهند. تعداد قابل توجهی کتاب تولید شده و من بخش قابل توجهی از این کتاب‌ها را دیده و بررسی کردم. منتها در حوزه کودک و نوجوان آثار خیلی کم است شاید به تعداد انگشتان یک دست برسد. خیلی کم است در مقابل حجم زیادی که برای بزرگسال کار شده و می طلبد که هنرمندان عزیز نویسندگان کودک و نوجوان دست به کار شوند و دین خودشان را به مکتب حاج قاسم ادا بکنند.
تا چه اندازه توانسته‌ایم سردار سلیمانی را به کودکان و نوجوانان بشناسانیم؟
اینکه تا چقدر توانستیم سردار سلیمانی را به کودکان و نوجوانان بشناسانیم، در درجه اول خود سردار سلیمانی بدون اینکه تعمدی برای شناساندن خودش داشته باشد بدون اینکه منیتی داشته باشد خودش را شناسانده در واقع این عزت را خدا داده است. خدا حاج قاسم را به کودکان ما شناسانده. ما باید تلاش بکنیم که این چهره زیبا و دوست داشتنی را با ادبیات ضعیف، هنر ضعیف خراب نکنیم. این خیلی مهم است، گاهی اوقات ما قصد خیر داریم اما چون با زبان هنر آشنا نیستیم منجر به تخریب می شود.
اگر نکته خاصی باقی مانده، در پایان این گفت‌وگو بفرمائید از محضرتان استفاده کنیم؟
خیر، مورد خاصی نیست. تشکر می‌کنم از انتشارات کتاب جمکران و از بقیه دوستانی که در چاپ و انتشار این اثر قدمی برداشته اند.
گفتنی است کتاب «حاج قاسم و پرواز نقاشی‌ها» به قلم آقای «رحیم مخدومی» و توسط «انتشارات کتاب جمکران» به تازگی برای گروه سنی کودک وارد بازار نشر شده است. این کتاب با استقبال بی‌نظیر مخاطبان در کمتر از چند روز به چاپ چهارم رسیده است.
دیدگاهتان را بنویسید