بررسی فتنه ها و ابتلائات مسیر ظهور و راه برون رفت از آن‌ها
در این نشست، استاد هاشمی عادل به بررسی تحلیلی فتنه های آخرالزمان پرداخته و نسبت به تطبیق‌های عجولانه و غیرمستند هشدار می‌دهد. وی بر اهمیت نگاه علمی و روشمند به مهدویت، پرهیز از تعیین زمان ظهور (توقیت) و لزوم تقویت اعتماد عمومی به نهادهای دینی تأکید دارد. استاد همچنین ضرورت تربیت نیروهای متخصص، تقویت آموزش‌های مهدوی، و تأسیس اندیشکده‌های فکری را از ملزومات مقابله با جریان‌های انحرافی معرفی می‌کند.
در ادامه متن کامل جلسه و فایل صوتی آن را می‌توانید مشاهده بفرمایید.
بسم الله الرحمن الرحیم
اندیشکده مهدویت و انقلاب اسلامی آستان مقدس مسجد جمکران تقدیم می‌کند:
جلسه ششم سلسله نشست های طلوع تا ظهور
موضوع: بررسی فتنه ها و ابتلائات مسیر ظهور و راه برون رفت از آن‌ها
استاد حجت الاسلام و المسلمین استاد هاشمی عادل
۲۳ بهمن ۱۴۰۳
مقدمه
در این جلسه، به بررسی فتنه‌ها، اطلاعات مسیر ظهور و راه‌های برون‌رفت از آن‌ها خواهیم پرداخت. این موضوع را می‌توان از دو روش مورد بررسی قرار داد:
- تحلیل جزئی و موردی فتنه‌ها، که شامل بررسی تک‌تک فتنه‌ها و شرایط آن‌ها است.
- نگاه کلان و راهبردی به فتنه‌ها، که اصول و قواعد کلی را استخراج می‌کند تا در مواجهه با تغییرات سردرگم نشویم.
۱. بررسی موردی و جزئی فتنه‌ها
در این روش، هر فتنه و نشانه‌ی ظهور را جداگانه بررسی و تحلیل می‌کنیم. برخی از نمونه‌های این بررسی شامل موارد زیر هستند:
- فتنه سفیانی: چه اتفاقاتی در جهان رخ خواهد داد؟ چه زمینه‌هایی برای آن فراهم می‌شود؟ چگونه باید در برابر آن واکنش نشان داد؟
- بررسی شرایط کشورها: آینده‌ی ایران، سوریه و عراق چگونه رقم خواهد خورد؟
- جریان‌های تأثیرگذار: چه گروه‌هایی در این مسیر حضور دارند و چه آسیب‌هایی می‌توانند به همراه داشته باشند؟
- مدعیان دروغین مهدویت: فتنه‌هایی مانند ادعاهای احمد الحسن و سایر مدعیان بررسی و نقد می‌شوند.
این روش تحلیل بسیار مفید است و در جلسات گذشته نیز مورد توجه بوده است.
۲. نگاه کلان و راهبردی به فتنه‌ها
در این روش، به جای بررسی موردی، تلاش می‌کنیم اصول و قواعد کلی را استخراج کنیم. مزیت این رویکرد این است که حتی اگر شرایط سیاسی کشورهایی مانند لبنان تغییر کند، سردرگم نمی‌شویم زیرا بر مبانی کلان مسلط هستیم.
برخی فواید این روش:
- مشخص کردن سیاست‌های کلان و جهت‌گیری‌های کلی در مواجهه با فتنه‌ها.
- جلوگیری از خطاهای محاسباتی در شرایط متغیر.
- کمک به ایجاد یک نظام فکری و راهبردی در تحلیل فتنه‌ها، که بسیار ارزشمندتر از بررسی‌های موردی است.
۳. منشأ گرفتاری‌ها و اهمیت بررسی فتنه‌ها
جهان همواره مملو از فتنه‌ها و گرفتاری‌ها بوده است. این چالش‌ها محدود به شرایط سیاسی نیستند، بلکه نسل‌های گذشته، حال و آینده همواره با این مسائل مواجه بوده‌اند. سؤالی که همیشه مطرح می‌شود این است: چرا این‌همه گرفتاری در زندگی انسان‌ها وجود دارد؟
این مسئله از دیرباز در مباحث اعتقادی و تربیتی مورد توجه قرار گرفته است. یکی از مشکلات اساسی در حوزه‌ی اعتقادات، بحث شرور بوده است. همواره این پرسش مطرح بوده که چرا با وجود یک خدای مهربان، شرور در جهان وجود دارند؟
مبحث شرور در عالم و پاسخ‌های مختلف به آن:
یکی از نقاط مشترک در تمامی فتنه‌ها و اطلاعات مربوط به ظهور، وجود شرور و گرفتاری‌ها در عالم است. این مسئله همیشه مورد بحث بوده و دیدگاه‌های مختلفی درباره‌ی علت و ماهیت شرور ارائه شده است. سه پاسخ اصلی درباره‌ی چگونگی مواجهه با شرور مطرح شده است که هر یک رویکرد متفاوتی به این موضوع دارند.
۱. رویکرد شرقی (بودیسم، جینیسم، آیین هندو)
این جریان‌ها باور دارند که جهان سرشار از شرور و رنج است، و تنها راه رهایی، ریاضت و رسیدن به خاموشی مطلق است.
مفهوم نیروانا:بودایی‌ها معتقدند که انسان باید از چرخه‌ی سمساره (چرخه‌ی بی‌پایان تولد و مرگ) خارج شود، زیرا این چرخه مملو از سختی است.
روش خروج از چرخه: تنها راه رهایی از این درد و رنج، ریاضت کشیدن و قطع وابستگی‌های دنیوی است.
شیوه‌ی زندگی بودایی: بودایی‌ها برای کاهش تعلقات مادی، زندگی ساده‌ای در صومعه‌ها دارند و حتی راهبان بودایی از طریق گدایی امرار معاش می‌کنند. ازدواج و تجارت برای آن‌ها ممنوع است.
نگاه به دنیا: این نظام فکری نگاه بسیار منفی‌ای به جهان دارد و دنیا را سراسر رنج می‌بیند.
۲. رویکرد غربی (لذت‌گرایی و فرار از سختی‌ها)
در مقابل، جهان غرب معتقد است که برای کاهش سختی‌ها، باید به لذات و شهوات پناه برد و از درد و رنج فاصله گرفت.
فراموشی دردها: روش پیشنهادی غرب، سرگرمی‌های مداوم، تفریح، خنده‌های مصنوعی، و فرار از مشکلات است.
هدف بهبود شرایط مادی: بسیاری از مردم دنیا به شکل عملی این راهکار را پذیرفته‌اند. مثلاً تلاش برای خانه‌ی بهتر، غذای باکیفیت‌تر و امکانات بیشتر، تنها برای فرار از سختی‌ها و ایجاد راحتی در زندگی است.
مسیر تفریط: این رویکرد از جهاتی افراطی محسوب می‌شود، زیرا با تمرکز بر لذت‌های مادی، نقش رشد و تعالی انسان را نادیده می‌گیرد.
۳. رویکرد اسلامی (سختی‌ها به‌عنوان مسیر رشد)
در نگاه اسلامی، سختی‌ها نه‌تنها نامطلوب نیستند، بلکه مسیری برای رشد و کمال انسان محسوب می‌شوند.
هدف‌مندی سختی‌ها: برخلاف دیدگاه‌هایی که سختی را بی‌دلیل و نامطلوب می‌دانند، اسلام تصریح می‌کند که خداوند حکیم و علیم، با برنامه‌ریزی دقیق، سختی‌ها را وسیله‌ای برای امتحان و رشد انسان قرار داده است.
مقدمه‌ی ارتقا: همان‌طور که عبور از هر کلاس تحصیلی نیازمند مواجهه با چالش‌هایی است، عبور از مراحل مختلف زندگی نیز همراه با امتحانات و سختی‌هایی خواهد بود که مقدمه‌ی رشدند.
مثال‌های قرآنی و تربیتی: در این زمینه، نمونه‌های بسیاری از سنت الهی قابل بررسی است که نشان می‌دهد سختی‌ها، انسان را به درجات بالاتر هدایت می‌کنند.
مبحث ربوبیت الهی و جایگاه سختی‌ها در نظام امتحان الهی:
۱. ربوبیت الهی؛ سرچشمه‌ی تدبیر الهی
در قرآن و روایات اسلامی، سرچشمه‌ی ابتلائات و هدایت الهی، ربوبیت خدا است.
معنای ربوبیت: واژه‌ی رب به معنای کسی است که تدبیر و مدیریت یک امر را برعهده دارد. مانند «رب البیت» که برای خانم ها استفاده می شود و به مدیریت خانه اشاره دارد.
کارکرد ربوبیت: خداوند، تمامی امور هستی را در مسیر هدفی مشخص تدبیر می‌کند. ربوبیت الهی شامل:
۱. خلقت و آفرینش انسان
۲. تقدیر و برنامه‌ریزی مسیر انسان
۳. رزق‌دهی (مادی و معنوی)
۴. هدایت و تربیت انسان‌ها
۵. امتحان و آزمودن بندگان
۶. مجازات و پاداش (دنیا و آخرت)
این روند، نظامی دقیق را نشان می‌دهد که تمامی امور تحت ربوبیت الهی قرار دارند.
۲. جایگاه امتحان و سختی‌ها در ربوبیت خدا
یکی از مهم‌ترین بخش‌های ربوبیت خداوند، امتحان الهی است.
هدف امتحان: خداوند برای رشد و تعالی انسان، او را در معرض امتحانات قرار می‌دهد.
رابطه‌ی امتحان با تقدیر و رزق: پس از خلق انسان و تعیین رزق او، امتحان وسیله‌ای برای هدایت او به سمت کمال است.
امتحان به‌عنوان مسیر رشد: سختی‌ها و امتحانات، همانند عبور از کلاس‌های تحصیلی، مرحله‌ای برای ارتقای انسان محسوب می‌شوند.
۳. عوامل ایجاد سختی‌ها؛ علت‌های نزدیک و دور
سختی‌های زندگی را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:
علت‌های نزدیک: عواملی که در سطح فردی، اجتماعی یا محیطی باعث ایجاد مشکلات می‌شوند.
کوتاهی‌های شخصی (مثلاً بیماری به‌دلیل سبک زندگی نامناسب)، شرایط اجتماعی و اقتصادی (مانند فقر به‌دلیل سیاست‌های نادرست)، مشکلات خانوادگی و تربیتی.
علت‌های دورتر: قوانین و سنت‌های کلان الهی که همه‌ی این عوامل تحت آن قرار دارند.
سنت امتحان الهی: حتی اگر سختی‌ها ناشی از اشتباهات فردی یا شرایط محیطی باشند، در نظام ربوبیت الهی، آن‌ها می‌توانند وسیله‌ای برای رشد انسان باشند.
سنت تکامل و هدایت: سختی‌ها فرصتی برای عبور از مشکلات و رسیدن به درجات بالاتر هستند.
نقش امتحانات الهی در رشد انسان و حکمت شکست‌ها:
۱. مفهوم امتحانات الهی و تدبیر خداوند
در نظام ربوبیت الهی، امتحانات یکی از ابزارهای رشد و تعالی انسان هستند. قرآن کریم، شکست‌ها و سختی‌ها را بخشی از سنت الهی می‌داند که هدف آن آگاهی، اصلاح و تکامل انسان است.
یکی از نمونه‌های این امتحانات، جنگ احد است. در این واقعه، مسلمانان ابتدا پیروز شدند، اما به دلیل کوتاهی و دنیاطلبی، شکست خوردند. خداوند در این ماجرا، بر نقش خود در امتحان مسلمانان تأکید می‌کند:
بسم الله الرحمن الرحیم و یقیناً خدا وعده اش را [در جنگ احد] برای شما تحقّق داد، آن گاه که دشمنان را به فرمان او تا مرز ریشه کن شدنشان می کشتید، تا زمانی که سست شدید و در کارِ [جنگ و غنیمت و حفظ سنگری که محل رخنه دشمن بود] به نزاع و ستیز برخاستید، و پس از آنکه [در شروع جنگ] آنچه را از پیروزی و غنیمت دوست داشتید، به شما نشان داد [از فرمان پیامبر در رابطه با حفظ سنگر] سر پیچی کردید، برخی از شما دنیا را می خواست و برخی از شما خواهان آخرت بود، سپس برای آنکه شما را امتحان کند از [پیروزی بر] آنان بازداشت و از شما درگذشت؛ و خدا بر مؤمنان دارای فضل است. (آل‌عمران، ۱۵۲)
خداوند این شکست را فرصتی برای رشد قرار داد تا مسلمانان از آن درس بگیرند و اصلاح شوند.
۲. ارتباط شکست و رشد معنوی
نسبت دادن ابتلائات به خداوند: در قرآن، تمامی آزمون‌ها و مشکلات به خدا نسبت داده شده‌اند، زیرا این سنت ابتلا الهی وسیله‌ای برای رشد و آگاهی بشر است.
درس گرفتن از شکست‌ها: مسلمانان در احد، به دلیل خودخواهی و دنیاطلبی شکست خوردند، اما همین شکست، راهی برای تحول و اصلاح مسیر آن‌ها شد.
گرفتاری‌های عالم در لفافه‌ی رحمت الهی: روایات تصریح دارند که تمام سختی‌ها در جهان، درواقع ابزارهایی برای پرورش انسان و قرار گرفتن تحت ربوبیت الهی هستند.
۳. نگاه امیرالمؤمنین (ع) به سختی‌ها و امتحانات
امیرالمؤمنین علی (ع) در *نهج‌البلاغه* تعبیرات زیبایی درباره‌ی سختی‌ها و امتحانات الهی دارند:
– سختی‌ها، پایه‌ی استحکام شخصیت انسان‌اند:
– درختی که در بیابان رشد می‌کند، محکم‌تر از درختی است که کنار رودخانه قرار دارد.
– حتی زغال و آتشی که از چوب درختان بیابانی تهیه می‌شود، کیفیت و دوام بالاتری دارد.
اگر امتحانات الهی وجود نداشت، پیامبران با ثروت و مکنت ظاهری می‌آمدند و همه راحت ایمان می‌آوردند. اما خداوند مسیر دشوارتری را تعیین کرد تا آزمون‌های واقعی رخ دهد. خداوند، خانه‌ی مقدس خود را در بیابانی بی‌آب و علف قرار داده است، تا مؤمنان برای رسیدن به آن سختی‌های فراوانی را تحمل کنند. اعمال حج نیز بسیار دشوار است، که نشان‌دهنده‌ی حکمت امتحان الهی برای رشد روحی و معنوی انسان است.
نقش سختی‌ها در رشد و کمال انسان
امیرالمؤمنین (ع) در نهج‌البلاغه تأکید می‌کنند که اگر سختی‌ها موجب رشد نبودند، خداوند خانه‌ی خود را در مکانی خوش آب و هوا و آرام قرار می‌داد. اما حکمت الهی این بود که آزمون‌های دشوار، زمینه‌ی رشد انسان شوند.
چرا خانه‌ی خدا در بیابان قرار گرفته؟ اگر کعبه در باغ‌های سرسبز و مناطق خوش آب‌وهوا ساخته می‌شد، سختی‌های مسیر کمتر می‌شدند و آزمون ساده‌تر می‌گشت، اما پاداش و رشد معنوی نیز کاهش می‌یافت.
تفاوت امتحان دشوار با ایمان راحت: اگر خانه‌ی کعبه از سنگ‌های گران‌بها مثل یاقوت و زمرد ساخته شده بود، مردم تردیدی در ایمان پیدا نمی‌کردند، اما خداوند خواسته است که ایمان از مسیر چالش‌ها و امتحانات به دست آید.
نگاه اسلام به ابتلائات؛ لطف پنهان در سختی‌ها
در نگاه اسلامی، سختی‌ها لطف پنهان خداوند هستند و هر امتحانی درواقع هدیه‌ای معنوی از جانب خدا است.
امام سجاد (ع) در دعای خود هنگام بیماری می‌فرمایند: نمی‌دانم که شکر برای بیماری را بجا آورم یا برای سلامتی! زیرا در گرفتاری‌ها، لطف خدا در حق من ظاهر می‌شود، ثواب‌ها را به من می‌دهد و گناهانم را پاک می‌کند.
این نشان می‌دهد که سختی‌ها نه‌تنها مجازات نیستند، بلکه مسیر رشد و تطهیر انسان محسوب می‌شوند.
انواع سختی‌ها: تنبیهی و ارتقایی
سختی‌ها را می‌توان به دو دسته‌ی کلی تقسیم کرد:
۱. سختی‌های تنبیهی:
این نوع سختی‌ها نتیجه‌ی اعمال فرد است. مثلاً گناه موجب سلب توفیق می‌شود.
گرفتاری‌ها گاهی مجازات خطاهای گذشته‌اند، اما باز هم به خیر انسان ختم می‌شوند.
۲. سختی‌های ارتقایی:
برخی امتحانات به دلیل گناه نیستند، بلکه خداوند محبت دارد و بنده‌ی خود را برای رشد بیشتر مبتلا می‌کند.
– نمونه‌ی این نوع سختی‌ها، آزمون‌های حضرت ابراهیم (ع) است. در قرآن آمده است:
و هنگامی که خداوند ابراهیم را با آزمون‌های مختلف امتحان کرد و او آن‌ها را به انجام رساند، خدا فرمود: تو را برای مردم، امام و رهبر قرار می‌دهم. (بقره، ۱۲۴)
پس سختی‌ها وسیله‌ای برای ارتقای درجات معنوی و رسیدن به مقامات عالی هستند.
اهداف امتحانات الهی
سختی‌ها و امتحانات، نه‌تنها فردی بلکه اجتماعی نیز هستند. برخی از اهداف آن‌ها عبارت‌اند از:
– شناسایی نقاط ضعف و قوت انسان:
– امتحان‌ها، ادعاهای انسان را به آزمون می‌کشند. امام حسین (ع) می‌فرمایند:
مردم بندگان دنیا هستند و دین را فقط در زبان دارند، اما زمانی که با بلا آزمایش شوند، دینداران واقعی شناخته خواهند شد.
– تطهیر انسان از گناهان:
گرفتاری‌ها موجب پاک شدن گناهان و تزکیه‌ی روح می‌شوند.
– تقویت ایمان و عزم انسان:
سختی‌ها ایمان را محکم‌تر می‌کنند، مانند مقاومت مردم غزه در برابر مشکلات.
– ظهور ناخالصی‌ها و ضعف‌های پنهان:
امتحانات، نقاط ضعف فرد را آشکار می‌کنند و راه اصلاح را نشان می‌دهند.
برای رسیدن به درجات عالی، امتحانات سخت لازم هستند.
حضرت ابراهیم (ع)، بعد از نبوت و رسالت، برای رسیدن به امامت مطلق امتحانات بزرگی را پشت سر گذاشت.
– خداوند درباره‌ی او می‌فرماید:
إِنِّی جَاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِمَامًا (بقره، ۱۲۴)
حضرت ابراهیم (ع) پدر همه‌ی انبیا الهی است .
– پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: من دعای مستجاب حضرت ابراهیم هستم!
تمامی پیامبران از نسل ایشان، سر سفره‌ی تربیت او نشسته‌اند.
پس یکی از فواید امتحانات الهی، ارتقای انسان به مقام‌های بالاتر است.
امتحانات الهی در بعد اجتماعی؛ شکل‌گیری هسته‌های اولیه‌ی حق
امتحانات الهی تنها فردی نیستند، بلکه تأثیر اجتماعی دارند.
در ابتدا، تنها سه نفر شیعه بودند: سلمان فارسی، ابوذر غفاری، مقداد، سپس تعداد شیعیان به ۱۱ نفر رسید.
خداوند سنتی دارد که با وجود سختی‌ها، هسته‌های اولیه‌ی حق را شکل می‌دهد و آن‌ها را گسترش می‌دهد.
– مثال: حضرت ابراهیم (ع) در آغاز کاملاً تنها بود، اما پایه‌گذار تمدن توحیدی شد.
امید در سخت‌ترین شرایط؛ رشته‌ی حق هیچ‌گاه قطع نمی‌شود
در زمان حضرت شِیث (وصی حضرت آدم)، تمام جهان تحت سلطه‌ی قابیل بود.
شِیث و یارانش، به جزایری دورافتاده پناه بردند و تنها ماندند.
اما جریان توحید قطع نشد، بلکه با گذر زمان رشد کرد.
حتی اگر تنها یک نفر بر حق بماند، آینده‌ی امت توحیدی تضمین شده است.
این نکته مهمی است که مؤمنان در شرایط سخت، امید خود را از دست ندهند.
نمونه‌ی تمدن‌سازی از سخت‌ترین شرایط؛ حضرت ابراهیم (ع)
حضرت ابراهیم (ع)، در دوره‌ی خود، کاملاً تنها بود، اما پایه‌گذار تمدن توحیدی شد.
او تبعید شد، اما با تربیت خانوادگی، بنای تمدن بزرگ را گذاشت.
او از خداوند خواست که نسل او را مؤمن و مسلمان قرار دهد.
در نتیجه، دو شاخه‌ی بنی‌اسماعیل و بنی‌اسرائیل، هدایت الهی را در جهان گسترش دادند.
– او تنها یک نفر بود، اما امت واحده شد:
إِنَّ إِبْرَاهِیمَ کَانَ أُمَّهً وَاحِدَهً (نحل، ۱۲۰)
انواع امتحانات الهی
ابتلائات و امتحانات الهی را می‌توان به چند دسته تقسیم کرد:
۱. ابتلائات اعتقادی؛ شبهه‌افکنی در ایمان:
از ابتدای خلقت، شیطان با قیاس غلط، شبهه ایجاد کرد.
در طول تاریخ، فرعون، نمرود و سایر ظالمان، شبهات ساختند تا مردم را از ایمان منحرف کنند.
مهم‌ترین فتنه‌ی شیطان ایجاد شبهه‌ی اعتقادی است.
۲. ابتلائات اجتماعی؛ آزمایش حق‌طلبان:
سنت خدا بر این است که حق ابتدا در اقلیت است، اما رشد می‌کند.
– مثال: آغاز شیعه با سه نفر، سپس یازده نفر، و امروز میلیون‌ها نفر.
۳. ابتلائات اخلاقی؛ آشکار شدن ضعف‌های درونی
امتحانات، ناخالصی‌های اخلاقی انسان را آشکار می‌کنند.
سختی‌ها نشان می‌دهند که فرد در کجا ضعف دارد و باید اصلاح شود.
۴. ابتلائات فردی؛ تطهیر گناهان و رشد معنوی
– امام سجاد (ع) در دعا هنگام بیماری می‌فرماید:
نمی‌دانم برای بیماری شکر کنم یا برای سلامتی! زیرا سختی‌ها، موجب تطهیر و رشد انسان می‌شوند.
۵. ابتلائات سیاسی و اجتماعی؛ تثبیت ایمان در شرایط سخت:
مثال: مقاومت مردم غزه، که هرچه سختی‌ها بیشتر شود، ایمانشان محکم‌تر می‌شود.
حکمت امتحانات الهی، نقش بصیرت و فتنه‌های عصر آخرالزمان:
۱. نقش شیاطین در مدیریت افکار و امتحانات اعتقادی:
در دوران پیامبران، جریان‌های باطل تلاش داشتند که افکار انسان‌ها را مدیریت کنند، زیرا کنترل فکر، به کنترل رفتار و گرایش‌های آنان منتهی می‌شود.
– قرآن درباره‌ی القای شیطانی می‌فرماید:
إِنَّ الشَّیَاطِینَ یُوحُونَ إِلَىٰ أَوْلِیَائِهِمْ لِیُجَادِلُوکُمْ (انعام، ۱۲۱)
شیاطین به دوستان خود وحی و الهام می‌کنند تا آن‌ها مسائل دینی را زیر سؤال ببرند.
فرد فکر می‌کند که این سخن از خودش است، اما در حقیقت، القای شیطانی است.
این نشان می‌دهد که مهم‌ترین فتنه‌ی آخرالزمان، شبهه‌افکنی در ایمان انسان‌ها است.
۲. نقش بصیرت در مواجهه با فتنه‌ها
برای مقابله با فتنه‌ها، داشتن بصیرت و فهم عمیق دین ضروری است.
بصیرت یعنی برداشت دقیق از معارف دینی، تا بتوان حق و باطل را از یکدیگر تمییز داد.
بدون بصیرت، فرد ممکن است فریب شبهات را بخورد و از مسیر حق منحرف شود.
پس اولین گام در مقابله با فتنه‌ها، درک دقیق آموزه‌های دینی و داشتن بصیرت است.
۳. امتحان الهی از طریق گرایش‌های درونی انسان:
یکی از روش‌های امتحان الهی، آزمودن انسان بر اساس تمایلات و خواسته‌های او است.
آنچه انسان بیش از همه دوست دارد، ممکن است از او گرفته شود.
آنچه از آن تنفر دارد، ممکن است در زندگی او رخ دهد.
– قرآن می‌فرماید:
وَنَبْلُوکُم بِالشَّرِّ وَالْخَیْرِ فِتْنَهً (انبیا، ۳۵)
۴. امتحان عملی؛ آزمایش سختی‌طلبی و جهاد:
یکی از سخت‌ترین امتحانات، آزمایش راحت‌طلبی انسان‌ها است.
– قرآن می‌فرماید:
فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِینَ عَلَى الْقَاعِدِینَ (نساء، ۹۵)
اکثر مردم تمایل دارند که راحت باشند و از سختی‌های زندگی دوری کنند.
خداوند، انسان را امتحان می‌کند تا مشخص شود آیا فرد اهل تلاش، جهاد و حرکت است، یا تنها راحتی را ترجیح می‌دهد.
پس کارهای جهادی، روح انسان را اصلاح کرده و راحت‌طلبی او را از بین می‌برد.
۵. نقش امتحانات در تاریخ انبیا؛ یک مسیر پیوسته تا ظهور
تمام امتحانات الهی، پروسه‌ای پیوسته از زمان حضرت آدم تا حضرت حجت (عج) هستند.
تک‌تک پیامبران، بخشی از این مسیر را تکمیل کرده‌اند.
تحولات سیاسی و اجتماعی نیز در این مسیر نقش دارند.
دینداران نباید فریب ظواهر را بخورند و باید ایمان خود را حفظ کنند.
پس امتحانات آخرالزمان، سخت‌تر و پیچیده‌تر از هر دوره‌ی دیگری خواهند بود.
۶. نمونه‌ای از فتنه‌های تاریخی؛ بنی‌اسرائیل و آزمون تعصب قومی:
بنی‌اسرائیل، منتظر ظهور پیامبر خاتم بودند، اما پس از ظهور، به‌دلیل تعصب قومی، از پذیرش او سر باز زدند.
– قرآن می‌فرماید: فَلَمَّا جَاءَهُم مَا عَرَفُوا کَفَرُوا بِهِ (بقره، ۸۹)
همین مومنان، پس از آزمون الهی، شدیدترین دشمنان مسلمانان شدند.
تعصبات قومی، آن‌ها را از مسیر حق خارج کرد.
این نمونه نشان می‌دهد که گاهی فتنه‌ها از درون جامعه‌ی ایمانی برمی‌خیزند و بصیرت در برابر آن‌ها ضروری است.
۷. فتنه‌های آخرالزمان؛ امتحان‌های پیچیده و گلچین نهایی انسان‌ها:
در آخرالزمان، فتنه‌ها سخت‌تر، پیچیده‌تر و اجتماعی‌تر خواهند شد.
امتحان از مسائل فردی به مسائل اجتماعی تغییر می‌کند.
هدف نهایی امتحانات، گلچین انسان‌های خالص و مقاوم است.
– روایات می‌فرمایند:
مِنْکُمْ أَصَابَتْ لَا تَضُرُّهَا فِتْنَهٌ .
۸. ویژگی‌های امتحانات آخرالزمان:
امتحانات در این دوره، دارای چند ویژگی برجسته هستند:
۱. از امتحانات ساده به امتحانات سخت و دشوار تبدیل می‌شوند.
۲. امتحانات از فردی به اجتماعی تغییر می‌کنند و رنگ پررنگ اجتماعی دارند.
۳. امتحانات پیچیده‌تر شده و آزمون ایمان، بسیار دشوارتر خواهد شد.
۴. هدف نهایی، گلچین انسان‌هایی است که هیچ فتنه‌ای آن‌ها را دچار انحراف نکند.
۵. بمباران فکری و شبهه‌افکنی به اوج خود رسیده است.
– حضرت آیت‌الله مصباح فرمودند:
شیطان در چند سال اخیر، بیش از تمام طول تاریخ، شبهه ایجاد کرده است.
فتنه‌های عصر آخرالزمان، بصیرت و اهمیت فعالیت‌های جهادی:
1. اهمیت بصیرت در عصر فتنه‌ها:
مهم‌ترین ابزار برای عبور از این فتنه‌ها، بصیرت و درک عمیق معارف دینی است.
بدون نگاه راهبردی، ممکن است فرد در شبهات غرق شود.
گاهی افراد، فقط نگاه جزئی دارند و نمی‌توانند ارتباط مباحث را درک کنند.
در فتنه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، درک کلیات دین ضروری است.
نداشتن بصیرت، موجب سقوط و گرفتار شدن در فتنه‌ها می‌شود.
پس داشتن یک نگاه کلان و راهبردی، اولین نیاز برای مقابله با فتنه‌ها است.
2. فعالیت‌های جهادی؛ راهکار عملی عبور از فتنه‌ها:
علاوه بر بصیرت، فعالیت‌های جهادی، مسیر عملی عبور از فتنه‌ها است.
فعالیت‌های جهادی، در عرصه‌های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی ضروری‌اند.
هدف، حرکت از رفتارهای وظیفه‌گرایانه صرف، به مسئولیت‌های حقیقی است.
فعالیت‌های جهادی، راحت‌طلبی و تنبلی را از بین برده و روحیه‌ی جهاد را تقویت می‌کند.
این نوع کارها، بینش‌های فرد را اصلاح کرده و او را از غفلت بیرون می‌آورد.
پس دومین راهکار مهم برای مقابله با فتنه‌های آخرالزمان، توسعه‌ی فعالیت‌های جهادی است.
ما را می‌توانید در کانال ایتا دنبال کنید
دیدگاهتان را بنویسید